Bijna alles is bedacht. Met uitzondering van wat door Moeder Natuur is gecreëerd, is alles wat je om je heen ziet het geesteskind van een uitvinder, ontwerper, architect, kunstenaar, ingenieur, politicus, generaal, ambtenaar, of jurist. Vrijwel alles om ons heen startte ooit in de hoofden van mensen. En het overgrote deel van al deze creaties beschouwen we als vanzelfsprekend.
Evolutie gaat immers te traag om daadwerkelijk waar te nemen. Het dagelijks leven slokt ons vaak zo sterk op dat de nodige veranderingen zomaar onopgemerkt blijven. De wereld is hoe het is: merendeels door ons bedacht en verrassend vanzelfsprekend.
Maar, blijft dat zo?
De wereldorde waarin we zijn opgegroeid wordt, terwijl ik dit schrijf, opnieuw gedefinieerd. AI creëert natuurlijk nieuwe kansen, maar soms jagen al die nieuwe, schier oneindige mogelijkheden ons tegelijkertijd de stuipen op het lijf. De toekomst is altijd onzeker, maar vandaag voelt die genadeloos ontwrichtender en onzekerder dan ons lief is. Het lijkt erop alsof alles flink wordt opgeschud.
Samen werken aan het Eurovisie Songfestival
Een zijstapje. De eerste twintig jaar van mijn professionele loopbaan, tot 2023, was ik nauw betrokken bij de organisatie van het Eurovisie Songfestival.
Als ik lees over alles wat er in de wereld en met name Europa gebeurt, denk ik terug aan de fijne samenwerking met de beste eventprofessionals uit al die landen. Ik denk aan mensen uit Oekraïne én Rusland, voor de vreselijke oorlog. Aan mensen uit Israël en aan mensen uit Nederland, Spanje, IJsland, Slovenië en Ierland; vijf landen die vanwege de aanslag van 7 oktober 2023 en de oorlog in Gaza die volgde, dit jaar niet meedoen aan het songfestival.
Ik denk aan hoe constructief er in al die jaren werd samengewerkt; aan de nieuwe initiatieven die tot stand kwamen. Want wat je ook van de muziek vindt – het Eurovisie Songfestival zorgt altijd voor de nodige opschudding.
Als je wint, organiseer je de volgende editie. Je mag drie tv-shows maken voor zo’n 200 miljoen mensen, waarbij je de grenzen van de techniek verlegt – zonder jaren van planning.
Rondom die shows organiseer je een evenement dat tienduizenden fans aantrekt, duizend delegatieleden en ruim duizend journalisten. En dat alles in eigenlijk veel te weinig tijd. Dan zijn er nog ruim een miljard views op YouTube, enorme zichtbaarheid op de socials en daarmee ook grote impact op de muziekindustrie, al verschilt dat wel van land tot land.
Decor voor innovatie
Het was een enorme eer om samen met een fantastisch team de organisatie van het Eurovisie Songfestival in 2021 in Rotterdam te mogen leiden. Nederland heeft een trotse festivalgeschiedenis: vijf keer gastland, en elke keer voegden we iets innovatiefs toe waarmee nieuwe deuren werden geopend voor toekomstige edities.
Decennia geleden introduceerden we het idee van een flexibel decor, zodat elk optreden een eigen identiteit kreeg. We bedachten de postcard-video’s tussen de liedjes, om die decorwissels te maskeren.
Beste kant laten zien
Oorspronkelijk zouden we de afgelopen editie een jaar eerder hosten, in 2020, maar door de coronapandemie ging dat niet door. Ik voel er weinig voor om dat gedeelde trauma opnieuw op te rakelen, maar het was óók de evenementenindustrie die zich van z’n beste kant liet zien en deed wat nodig was. Festivalorganisatoren bouwden testfaciliteiten. Technische producenten organiseerden Fieldlab-experimenten om in realistische situaties te leren omgaan met een nieuwe realiteit en dat met volledige steun en financiering van de overheid.
Slechts zeven weken na de afgelasting van het Eurovisie Songfestival van 2020 produceerden we in plaats daarvan een alternatieve Europese tv-show met de naam Eurovision: Europe Shine a Light. Omdat we vonden dat we iets moesten doen dat mensen samenbracht. We wilden licht creëren in de duisternis.
Een jaar later, mei 2021, organiseerden we het Eurovisie Songfestival alsnog, ondanks dat de pandemie nog niet voorbij was. We deden het mét publiek en we deden het veilig. We innoveerden opnieuw, dit keer achter de schermen, door dure repetitietijd te minimaliseren.
We combineerden input van de lichtontwerper, LED-content, multi-camera-regie en zelfs pyrotechnisch ontwerp en choreografie in één computersysteem. Hierdoor konden we elk optreden virtueel renderen nog voordat het podium was gebouwd.
Uiteindelijk stemden 250 miljoen mensen af om hun land aan te moedigen en zich te laten verrassen, verwonderen en vermaken. Zo werd het evenement nog krachtiger dan het onder normale omstandigheden zou zijn geweest: als een hoopgevende en vrolijke noot in een muziekstuk in mineur.
Een jaar lang feest
Fast forward naar het afgelopen jaar. Amsterdam vierde haar 750-jarig bestaan. Ik ben er geboren, ik ben er opgegroeid en het was opnieuw een grote eer om als directeur leiding te mogen geven aan deze viering. We vierden bijna een jaar lang, tot aan de daadwerkelijke verjaardagsdatum 27 oktober. Er waren meer dan duizend activiteiten: allerlei projecten, concerten, één grote musical en een landelijk uitgezonden documentaireserie.
De stad kwam samen voor de tiende editie van SAIL, het grootste maritieme evenement ter wereld en, een traditie die bij het 700-jarig bestaan was begonnen en opnieuw voor iedereen vrij toegankelijk. Er kwamen bijna 2,5 miljoen bezoekers.
Ook organiseerden we iets wat misschien wel een nieuwe traditie kan worden: een ééndaags festival op de snelweg die Amsterdam omringt. Vijftien kilometer aan activiteiten, gecureerd door de stad zelf. Natuurlijk was er muziek, eten en drinken. Er was een hardloopwedstrijd, we creëerden een strand en bouwden een tijdelijk bos met 750 bomen. Twintig stellen zijn er in het huwelijk getreden.
Wereldkampioen klagen uit liefde
Het idee zorgde voor de nodige opschudding. Hield vooral de publieke gemoederen flink bezig. Kritische voorspellingen varieerden van landelijke verkeerschaos tot een ware bestorming. Toen de dag naderde en er temperaturen boven de 30 graden werden verwacht, werd er zelfs gespeculeerd over mogelijke slachtoffers. Niets van dat alles gebeurde, dankzij een geoliede machine én een verstandig publiek. Bijna een kwart miljoen mensen beleefden een onvergetelijke dag.
Tijdens het slotakkoord, de Nationale Viering Amsterdam 750, nodigden we ruim tweeduizend gasten uit. Ja inderdaad hoogwaardigheidsbekleders, maar vooral ook veel Amsterdammers die zich professioneel én vrijwillig hadden ingezet voor het jubileumjaar. Het was een jaar van, voor en door de stad.
Amsterdammers zijn wereldkampioen klagen. Ik mag dat zeggen als geboren en getogen Amsterdammer.
Maar dat klagen komt altijd voort uit liefde voor de stad. Dat bleek ook nu weer. We kwamen samen, smeedden nieuwe verbindingen, prikkelden de verbeelding van een jonge generatie en lieten talloze nalatenschappen achter – waarvan de mooiste misschien wel iets meer liefde is voor de stad die we ons thuis noemen en die 18 miljoen Nederlanders hun hoofdstad noemen. Dat is van onschatbare waarde.
Bieden van een veilige haven
De evenementenbranche staat bekend om haar harde werken, haar creativiteit, haar vermogen om mensen even te laten stilstaan of juist in beweging te brengen. Soms om te focussen en te leren, soms om juist te ontspannen en even alles te vergeten.
Misschien zijn we belangrijker dan we soms zelf willen zien. Juist in deze onzekere tijden.
Wat is onze rol in de groeiende chaos om ons heen? Wat kunnen wij in deze steeds meer gepolariseerde wereld doen om mensen duurzaam samen te brengen, in plaats van slechts tijdelijk? Niet met nog meer chaos en verontrustende opschudding, maar juist door het bieden van een veilige haven.
Maar tegelijkertijd moeten we niet bang zijn. Als een beetje creatieve opschudding áchter de schermen nodig is om duurzaam samenzijn te bereiken, dan zeg ik: ga ervoor – zelfs als je nog niet weet hoe.
Want onthoud: Het meeste om ons heen is bedacht en gemaakt door mensen niet anders dan jij en ik.
XSAGA droeg op verschillende manieren bij aan het jubileumjaar. Zo organiseerden zij Heel Amsterdam Danst voor het Nationale Ballet, ze waren verantwoordelijk voor de World Cities Culture Summit dat Amsterdam hostte en reden met taart door de hele stad tijdens Het Laatste Rondje.
